Chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp
– Theo ông, vì sao trong Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới”, câu chuyện tăng trưởng, trong đó có tăng trưởng mới trong lĩnh vực nông nghiệp lại được đặt bằng tư duy mới, từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đô thị?
– PGS.TS Đào Thế Anh: Định hướng phát triển của Hà Nội là trở thành đô thị văn hiến, xanh và đáng sống. Trong tiến trình đó, nông nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh trong thời gian qua đã khiến không gian xanh của Thủ đô bị thu hẹp đáng kể. Hiện nay, diện tích cây xanh bình quân đầu người của Hà Nội mới đạt khoảng 2m², thấp hơn nhiều so với khuyến nghị của Liên hợp quốc là tối thiểu 10m²/người.
Mô hình trồng hoa lan công nghệ cao tại xã Mê Linh, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng
Việc tập trung mạnh vào xây dựng đô thị thời gian qua cũng kéo theo nhiều hệ lụy, như: Ô nhiễm môi trường, chất lượng không khí suy giảm, tình trạng úng ngập và áp lực hạ tầng gia tăng. Đây là những thách thức lớn đặt ra đối với Hà Nội trong quá trình phát triển bền vững thời gian tới.
Với quy mô dân số khoảng 10 triệu người và có thể tiếp tục tăng trong tương lai, Hà Nội đang hướng tới mô hình siêu đô thị. Do đó, bảo đảm an ninh lương thực, thực phẩm là yêu cầu cấp thiết.
Thành phố Hà Nội cần xây dựng các phương án sản xuất và cung ứng theo hướng bền vững, phù hợp với xu thế chung của cả nước trong triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững.
Bên cạnh đó, nhu cầu của người dân ngày càng cao, không chỉ dừng ở số lượng mà còn chú trọng đến chất lượng, dinh dưỡng và an toàn thực phẩm. Đây là yếu tố trực tiếp tác động đến sức khỏe con người – trung tâm của phát triển bền vững.
Trong thời gian tới, nông nghiệp Hà Nội trước hết cần phục vụ hiệu quả nhu cầu của khoảng 10 triệu dân đô thị. Khi người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cho các sản phẩm chất lượng, giá trị gia tăng của nông sản, thực phẩm sẽ được nâng cao, từ đó góp phần cải thiện thu nhập cho người sản xuất.
Ngoài chức năng cung cấp lương thực, thực phẩm, nông nghiệp còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng không gian xanh, cải thiện môi trường, tạo việc làm và góp phần ổn định xã hội. Vì vậy, cần nhìn nhận nông nghiệp Hà Nội dưới góc độ đa chức năng để từ đó có những chính sách phát triển phù hợp, hiệu quả và bền vững trong giai đoạn tới.
PGS.TS Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển nông thôn Việt Nam. Ảnh: Đan Thanh
Das könnte Sie interessieren
– Ông đánh giá như thế nào về việc thành phố giải quyết những bài toán lớn trong quá trình chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang phát triển kinh tế nông nghiệp, đặc biệt trong điều kiện đô thị hóa hiện nay?
– PGS.TS Đào Thế Anh: Nông nghiệp hiện nay không thể chỉ dừng lại ở mục tiêu tạo ra sản lượng để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, mà quan trọng hơn là phải bảo đảm an toàn, hiệu quả và tính bền vững. Từ những yêu cầu thực tiễn này, thành phố Hà Nội đã ban hành các quyết định, chính sách phù hợp nhằm từng bước tháo gỡ khó khăn, hướng tới khắc phục những hạn chế còn tồn tại trong sản xuất nông nghiệp.
Tôi nói đơn cử như việc UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 1193/QĐ-UBND về việc công bố Danh mục các bài toán lớn của Thủ đô giai đoạn 2026-2030. Điều này cho thấy sự chuyển biến rõ nét từ tư duy sang hành động. Nếu như trước đây, các nghị quyết chủ yếu mang tính định hướng, tuyên truyền thì nay đã được cụ thể hóa bằng những cơ chế, chính sách thiết thực.
Thu hút đầu tư và hiệu quả sử dụng đất là hai yếu tố quyết định
– Ông có khuyến nghị gì về giải pháp để việc thực thi Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 1193/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội đạt hiệu quả thực chất?
– PGS.TS Đào Thế Anh: Tôi cho rằng, vai trò của hệ thống chính sách và sự gắn kết giữa các cơ quan nghiên cứu với thực thể sản xuất là yếu tố then chốt. Các mối liên kết này cần được nâng tầm thành hệ sinh thái chặt chẽ nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” về cơ chế và vốn đầu tư.
Một trong những trọng tâm mới mà nông nghiệp Thủ đô không thể bỏ qua là cam kết Net Zero vào năm 2050, bởi hiện nay, lĩnh vực này đang đóng góp tới 35% lượng phát thải khí nhà kính.
Mô hình trồng dưa lưới ứng dụng công nghệ cao tại xã Quang Minh, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng
Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc ưu tiên các giải pháp công nghệ xanh, điển hình như mô hình màng phủ nhà kính công nghệ Nhật Bản giúp giảm nhiệt độ canh tác tới 10°C và giảm thiểu hiệu ứng nhà kính. Bên cạnh đó, Hà Nội cần tận dụng tối đa nguồn “chất xám” dồi dào tại địa phương để đẩy mạnh khuyến nông số và truy xuất nguồn gốc.
Cuối cùng, việc thúc đẩy nhận thức và “đào tạo xanh” cho người tiêu dùng sẽ tạo ra áp lực tích cực, buộc nông dân phải chủ động thay đổi tư duy sản xuất để đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của thị trường hiện đại.
– Câu chuyện đô thị hóa và mở rộng không gian thành phố là tất yếu, kéo theo diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp lại. Do đó, bài toán về quy hoạch đất nông nghiệp của Thủ đô trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Quan điểm của ông như thế nào về vấn đề này?
– PGS.TS Đào Thế Anh: Theo tôi, trong quy hoạch, Hà Nội cần làm rõ hai điểm chính: Thứ nhất là về thu hút đầu tư. Để kéo được nguồn vốn lớn và hàm lượng chất xám cao vào nông nghiệp, mọi thứ phải ổn định. Cần quy hoạch rõ ràng đâu là vùng nông nghiệp sinh thái, đâu là vùng sản xuất để bảo đảm an ninh đất đai cho nhà đầu tư yên tâm.
Thứ hai là về hiệu quả sử dụng đất. Hiện nay, có thực trạng đất đã giao cho hộ dân nhưng nhiều nơi chưa được khai thác hiệu quả do vướng mắc trong việc chuyển đổi hay cho mượn. Người dân có tâm lý muốn giữ đất, trong khi doanh nghiệp muốn làm nông nghiệp quy mô lại không tiếp cận được.
Das könnte Sie interessieren
Giải pháp ở đây là cần có những “ngân hàng đất” với cơ chế mềm dẻo, cho phép mượn hoặc khai thác ngắn hạn. Ngay cả ở các nước phát triển, nông nghiệp không chỉ ở ngoại ô mà còn ở ngay trong nội đô.
Hà Nội có thể tận dụng những khoảng trống trong thành phố, hay những dự án treo nhiều năm chưa xây dựng để làm nông nghiệp tạm thời. Việc này không chỉ cung cấp thực phẩm mà quan trọng hơn là tạo ra không gian xanh và tăng tỉ lệ che phủ cho đô thị.
Ngoài ra, các khu vực bãi ven sông Hồng và hệ thống sông của Hà Nội cũng là những địa điểm rất tiềm năng để làm nông nghiệp ngắn hạn.
Rất mừng là Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trịđã mở đường cho Hà Nội thử nghiệm những cơ chế sử dụng đất linh hoạt hơn so với Luật Đất đai. Tôi tin rằng nếu tận dụng tốt những cơ chế thử nghiệm này, Hà Nội sẽ có lợi thế rất lớn trong phát triển bền vững.
– Xin trân trọng cảm ơn ông!
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội
